Қазақстанда бәс тігуге 21 жастан бастап рұқсат етіледі. Бұл шекті 2007 жылғы 12 қаңтардағы № 219-III «Ойын бизнесі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабы белгілейді, ал заңның қолданыстағы редакциясы 2026 жылғы 25 тамыздан бастап жұмыс істейді. Талап сайтқа да, мобильді қосымшаға да, букмекерлік кеңсенің кассасына да бірдей қолданылады.
«Бәс тігу неше жастан» деп іздегенде, әлі күнге дейін «25 жас» туралы жаңалықтар шығады. Олар 2024 жылғы заң жобасы туралы жазылған, ал сол норма қабылданған жоқ. Төменде заңның нақты мәтінін, 25 жас туралы ұсыныстың немен аяқталғанын және жасты кім, қалай тексеретінін көрсетеміз. Сонымен қатар талап бұзылса, ойыншыға және букмекерге не болатынын түсіндіреміз.
21 жастан бәс тігу: заң не дейді
21 жастан бәс тігу — заңның тікелей талабы: 21 жасқа толмаған адамның құмар ойындар мен бәс тігуге қатысуына тыйым салынған. Бұл норма «Ойын бизнесі туралы» заңның 15-бабының 1-тармағында жазылған.
Тармақ «Құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге: … қатысуына тыйым салынады» деген сөздермен басталады. Тыйым салынған топтардың алғашқысы — «жиырма бір жасқа дейінгі жеке тұлғалардың». Заңның ресми мәтіні «Әділет» жүйесінде тұр: «Ойын бизнесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
Жас туралы талап заңның басқа баптарында да кездеседі. 12-2-бапқа сәйкес бірыңғай есепке алу жүйесі (ЕСУ) «бәс тігуге қатысушылардың жасы туралы мәліметтерді» есепке алып, букмекерлерге береді. 15-1-бап бойынша өзін-өзі шектеу туралы өтінішті тек «жиырма бір жасқа толған» Қазақстан азаматы бере алады. Ұтыс та жеке басты куәландыратын құжат немесе заңда көзделген өзге сәйкестендіру тәсілі негізінде төленеді (12-баптың 4-тармағы).
15-бап 2025–2026 жылдары үш рет өзгерді, бірақ ол өзгерістер сотталғандарға және шетелдіктерге арналған ойын аймақтарына қатысты болды. Жас шегі сол күйінде қалды: заңның 2026 жылғы 25 тамыздағы редакциясында да 21 жас жазылған.
25 жас туралы жаңалықтар: заң жобасы немен аяқталды
Бәс тігу жасы 25-ке көтерілген жоқ: 2024 жылы қабылданған заң 21 жасты сақтап қалды. 25 жас туралы норма заң жобасында болған, бірақ екінші оқылымда жобадан алынып тасталды.
| Күні | Не болды |
|---|---|
| 2023 жылғы 9 қараша | Мәжілістегі AMANAT фракциясының кеңейтілген жиынында 25 жасқа толмағандарға құмар ойынға тыйым салу ұсынылды (БАҚ мәліметі бойынша) |
| 2024 жылғы 22 сәуір | Мәжіліс заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады; жобада бәс тігу жасын 21-ден 25-ке көтеру ұсынылды (БАҚ мәліметі бойынша) |
| 2024 жылғы 5 маусым | Екінші оқылым: 25 жас туралы норма Үкімет қорытындысында қолдау таппады және жобадан алынды (БАҚ мәліметі бойынша) |
| 2024 жылғы 8 шілде | № 116-VIII Заңға қол қойылды: ол 15-баптың 1-тармағын жаңа редакцияда жазып, «жиырма бір жасқа дейінгі» деген сөздерді қалдырды |
Түпкі нәтижені заңның өзі көрсетеді, оның мәтіні де «Әділет» жүйесінде бар: 2024 жылғы 8 шілдедегі № 116-VIII Қазақстан Республикасының Заңы. Ол 2024 жылғы 10 шілдеде жарияланып, ойын бизнесіне қатысты бөлігі жарияланғаннан кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң күшіне енді. Сол кезде Үкімет лотереяға қатысу жасын 21-ге көтеру туралы ұсынысты да қолдамады.
«25 жасқа толмағандар бәс тіге алмайды» деген тақырыптар — 2024 жылдың көктеміндегі жаңалықтар. Олар заң жобасының бастапқы нұсқасын сипаттайды. Қолданыстағы заңда шек басқа — 21 жас. Сондықтан мұндай мақаланы оқығанда оның күніне қарау маңызды: 25 жас туралы норма қабылданған заң мәтініне ешқашан енген жоқ.
Жасты кім және қалай тексереді
Жасты екі кезеңде тексереді: алдымен букмекер тіркеу кезінде, содан кейін бірыңғай есепке алу жүйесі алғашқы бәске дейін. Тіркеу формасындағы белгі — ойыншының өз сөзі, ал шешуші тексеру ЕСУ-де өтеді.
Тіркелу формасындағы белгі
Туризм және спорт министрі бекіткен үлгілік қағидалардың 27-тармағы бойынша букмекер алғашқы мөлшерлемені қабылдағанға дейін ойыншыны тіркейді. Аккаунтқа ойыншының жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) мен туған күні енгізіледі. Лицензиясы бар букмекерлердің тіркеу формасында 21 жас туралы белгі тұрады. Мысалы, Olimpbet-тің қазақша формасында былай жазылған: «Мен 21 жасқа толғанымды және бәс тігуге қатысудың қауіпі мен зиянымен танысқанымды және хабардар болғанымды растаймын».

Бұл белгіні ойыншының өзі қояды, сондықтан ол жасты дәлелдемейді. Нақты тексеру келесі кезеңде, ЕСУ-де өтеді.
ЕСУ арқылы сәйкестендіру
ЕСУ жұмысының қағидаларына сәйкес ойыншы алғаш тіркелгенде оның жеке басы қашықтан сәйкестендіріледі. Тексеру сәйкестендіру деректерімен алмасу орталығы арқылы жүреді, оның ішінде биометрия мен фотосурет қолданылады. Сәтті өткеннен кейін ғана ойыншыға ЕСУ-де электрондық әмиян ашылады, ал кейін де сәйкестендіру мөлшерлеме қабылданғанға дейін жүргізіледі. Тексеруден өтпеген адамға әмиян ашылмайды, ал ойыншылардың әмияндары арасында ақша аударуға тыйым салынған.
Тексерудің мазмұны қағидалардың 10-тармағында жазылған: «Бәс тігуге қатысушымен іскерлік қатынастар орнату кезінде оның жасын, … тексеру жүзеге асырылады». Сол кезде өзін-өзі шектеу тізімі, Борышкерлердің бірыңғай тізілімі және сотталғандар туралы деректер қоры да қаралады. Жүйе ойыншының жасы туралы мәліметті букмекерге өзі береді.
Тексерудің нәтижесі сандармен де көрінеді. «Құмар ойындарды мониторингілеу және талдау орталығы» ЖШС-нің бас директоры zakon.kz сайтына 2026 жылғы 31 тамызда берген сұхбатында ЕСУ іске қосылғаннан бері 31 мыңнан астам адамның жасына байланысты ойынға жіберілмегенін айтты.
Онлайн, касса және шетел азаматы: жас шегі бірдей ме
Иә, жас шегі барлық жерде бірдей — 21 жас. Заңның 15-бабы бәс тігуге қатысуға тыйым салады және бәстің қай арнамен жасалатынын бөлмейді: сайт, қосымша және касса бір талапқа бағынады.
Кассада бәс тіккенде де ойыншы тіркеледі: үлгілік қағидалардың 27-тармағы мөлшерлеме қабылданғанға дейін аккаунт ашуды, оның ішінде ЕСУ-де ашуды талап етеді. Сондықтан туған күн мен ЖСН онлайн кеңседе де, кассада да тексеріледі.
Заң «жеке тұлғалар» деп жазады және азаматтық бойынша ерекшелік жасамайды. Шетел азаматы тіркелгенде тұруға ықтиярхаттағы ЖСН-ді немесе шетелдік паспорттың нөмірін көрсетеді, бұл да үлгілік қағидалардың 27-тармағында жазылған. Казино мен ойын автоматтары залдарына да сол 15-бап қолданылады.
Ережелерінде 18 жас жазылған шетелдік сайттар бұл талапты өзгертпейді. Қазақстан лицензиясы жоқ шетелдік букмекерлік кеңселердің интернет-ресурстарына заңның 6-бабы тыйым салады, сондықтан олардың ережелері Қазақстандағы ойыншыға заң бола алмайды.
Лотерея неге 18 жастан, ал бәс тігу 21 жастан
Лотереяны басқа заң реттейді, сондықтан оның жас шегі де басқа. 2016 жылғы 9 сәуірдегі № 495-V «Лотереялар және лотерея қызметі туралы» Заңның 1-бабы бойынша лотереяға қатысушы — «он сегіз жасқа толған жеке тұлға».
Бәс тігу мен құмар ойындар «Ойын бизнесі туралы» заңға бағынады, ал онда шек — 21 жас. 2024 жылы лотерея жасын да 21-ге көтеру ұсынылған еді, бірақ Үкімет бұл нормаға қолдау көрсетпеді. Сондықтан лотерея билетін 18 жастан алуға болады, ал букмекерлік кеңседе бәс тігу тек 21 жастан басталады.
21 жасқа толмаған адам бәс тіксе, не болады
Мұндай бәс қабылданбауы керек: ЕСУ мен букмекер 21 жасқа толмаған адамнан төлем алудан және оны ойынға жіберуден бас тартуға міндетті. Бұл заңның 15-1-бабының 6 және 7-тармақтарында жазылған. Онлайн бәс ойыншының ЕСУ-дегі әмиянынан букмекердің әмиянына жасалатын аударым болғандықтан, тексеруден өтпеген адам лицензиясы бар кеңседе бәс тігуді бастай алмайды.
Үлгілік қағидалардың 29-тармағы да осыны қайталайды: букмекерлік кеңсе «Заңның 15-бабының 1-тармағына сәйкес бәс тігуге қатысуға тыйым салынған жеке тұлғаларға бәс тігуге қатысуға рұқсат беруден бас тартады». Тармақ осы редакцияда 2026 жылғы 12 тамыздан бері қолданылады. Ереже бұзылған жағдайда не болатыны мынадай:
- Оператор ережелері. Tennisi ережелерінің 7.5-тармағы бойынша 21 жасқа толмаған адам қатысса, енгізілген барлық қаражат көлемінде айыппұл қарастырылған. 1xBet ережелері бойынша жасқа күмән туса, шот шектеліп, қаражат жас расталғанға дейін тоқтатылуы мүмкін.
- Біреудің аккаунты. Ата-ананың немесе досының аккаунты арқылы бәс тігуге болмайды: 15-бап тіркелуге емес, бәс тігуге қатысудың өзіне тыйым салады. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (ӘҚБтК) 444-бабының 2-бөлігі 21 жасқа толмаған адамды құмар ойындар мен бәс тігуге тартқан жеке тұлғаға 200 АЕК, яғни 865 000 теңге айыппұл салады.
- Ойыншының өзі. 444-баптың 2 және 3-бөліктері 21 жасқа толмаған ойыншының өзіне емес, оны тартқан адамға және оны ойынға жіберген ұйымдастырушыға айыппұл салады. Бұл мұндай бәсті заңды етпейді: заң бойынша оны қабылдауға болмайды.
Букмекер жас шектеуін бұзса, оған қандай жаза бар
Букмекер жас шектеуін бұзса, ӘҚБтК-нің 444-бабы бойынша айыппұл төлейді, ал бір жыл ішінде қайталанса, лицензиясы тоқтатыла тұрады. 2026 жылы бір айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4 325 теңге.
| Норма | Кім және не үшін | Жаза |
|---|---|---|
| 444-бап, 3-бөлік | ұйымдастырушы 21 жасқа толмаған адамды бәс тігуге жіберсе | орта кәсіпкерлікке 300 АЕК (1 297 500 теңге), ірі кәсіпкерлікке 1 000 АЕК (4 325 000 теңге) |
| 444-бап, 5-бөлік | 3-бөліктегі әрекет бір жыл ішінде қайталанса | лицензияның қолданылуы тоқтатыла тұрады |
| 444-бап, 2-бөлік | жеке тұлға 21 жасқа толмаған адамды құмар ойындарға және бәс тігуге тартса | 200 АЕК (865 000 теңге) |
Үлгілік қағидалар жіберудің нені білдіретінін нақтылайды: «Жеке тұлғаға бәс тігуге қатысуға рұқсат бәс тігуге қатысушы жасаған мөлшерлеме, сол сияқты бәс тігу болып табылады» (30-тармақ). Яғни 21 жасқа толмаған адамнан бір мөлшерлеме қабылдаудың өзі жіберу болып есептеледі.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап 444-баптың 2 және 3-бөліктеріне шартты түрде немесе бас бостандығын шектеуге сотталған адамдар қосылады, мұны 2025 жылғы 30 желтоқсандағы № 247-VIII Заң енгізеді. Жас шегі өзгермейді, ол бұрынғыдай 21 жас.
Жастан бөлек: кімге бәс тігуге тағы тыйым салынған
Жастан бөлек, 15-баптың 1-тармағы бәс тігуге қатысуға болмайтын тағы үш топты атайды:
- Шектелгендер. «Құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге қатысуы шектелген адамдардың», яғни өзін-өзі шектеген немесе сот шектеген адамдардың қатысуына тыйым салынған.
- Борышкерлер. Мүліктік өндіріп алу бойынша орындалмаған міндеттемесі бар және Борышкерлердің бірыңғай тізіліміне енгізілген адамдар бәс тіге алмайды.
- Сотталғандар. Тыйым «бас бостандығын шектеу түріндегі жазаға сотталған немесе шартты түрде сотталған адамдардың» қатысуына да қолданылады.
Заңның басқа талаптары «букмекерлік заң» туралы мақалада жинақталған. Өзін-өзі шектеу 21 жастан бастап 6 айдан 10 жылға дейінгі мерзімге рәсімделеді және оны кері қайтарып алуға болмайды, ал өзін-өзі шектеу тәртібі жеке мақалада сипатталған. Көмек керек болса, байланыстар «Жауапты ойын» бетінде берілген.
Бәс тігу жасы туралы жиі қойылатын сұрақтар
21 жастан. Бұл шекті «Ойын бизнесі туралы» заңның 15-бабының 1-тармағы белгілейді. Талап сайтқа, мобильді қосымшаға және букмекерлік кеңсенің кассасына бірдей қолданылады.
Жоқ. 25 жас туралы норма 2024 жылғы заң жобасында болған, бірақ Үкімет оны қолдамады және ол екінші оқылымда алынды. 2024 жылғы 8 шілдедегі № 116-VIII Заң 21 жасты сақтап қалды.
Жоқ. Лицензиясы бар букмекер 21 жасқа толмаған адамды ойынға жібермеуге, ал ЕСУ одан төлем қабылдамауға міндетті. Қазақстан лицензиясы жоқ шетелдік букмекерлердің интернет-ресурстарына заңның 6-бабы тыйым салады.
21 жастан. Заңның 15-бабы «жеке тұлғалар» деп жазады және азаматтық бойынша ерекшелік жасамайды. Шетел азаматы тіркелгенде тұруға ықтиярхаттағы ЖСН-ді немесе шетелдік паспорттың нөмірін көрсетеді.
18 жастан. Лотереяны «Лотереялар және лотерея қызметі туралы» заң реттейді, ол бойынша лотереяға қатысушы — он сегіз жасқа толған жеке тұлға. Бәс тігуге 21 жас талабы қолданылады.